Otizm Testi Nasıl Yapılır?

Otizm rahatsızlığı bulunan çocukların ailesi, çocuklarının sıra dışı hareketler sergilemesine rağmen, çocuğun otizm olduğunu çok daha geç anlamaktadırlar. Bu nedenle erken teşhis açısından otizm testi, hayati önem taşımaktadır.

Farklı çeşitleri olan otizm testi, en ufak otizm belirtisi görülmesi durumunda mutlaka yapılmalı ve çocuğun otistik çıkması durumunda ise erken tanı ile, gerekli tedavi yöntemleri uygulanmalıdır.

Birçok farklı ama birbirine benzer belirti ile ortaya çıkan otizm, en ufak belirti de dahi ihmale alınmamalıdır. Yazımızın devamında otizm testi çeşitleri hakkında detaylı bilgilere yer verilmiştir.

Otizm testi çeşitleri

Çocukta görülen otizm belirtileri dikkate alınarak, çocuğun karakteristik özelliği de düşünülmek koşuluyla birtakım otizm testi çeşitlerine tabi tutulması, otizm rahatsızlığının olup olmadığını daha net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Cars derecelendirme sistemi: bu test otizm belirtisi görülen çocukların, davranışlarının gözlem altına alınarak analiz yapılmasına dayanmaktadır. Bu testte çocuğun sosyal ilişkileri, vücut dilini ne ölçüde kullandığı, konsantrasyonu ve konuşma becerisi dikkatli bir şekilde gözlemlenmektedir.

Küçük çocuklar üzerinde otizm tarama listesi: bu test bir dizi soru listesi kapsamında uygulanmakta olup, 18 aylık bebeklere kadar bu kapsamda test yapılabilmektedir. Bu taramada doktorun yanı sıra, anne ve babanın katılımı da oldukça önemlidir.

Otizm tarama testi: otizm tarama testi ise 4 yaş ve üzerindeki çocuklara yönelik uygulanan bir testtir. Yine bu testte çocukların sosyal yapıları ve iletişim becerileri, 40 soruluk bir test ile analiz edilmektedir.

2 yaş için tarama testi: 2 yaş için tarama otizm testi kapsamında çocuğun motor hareketleri, oyun oynama kabiliyetleri, konsantrasyon kontrolü ve taklit etme yetenekleri, dikkatli bir şekilde gözlemlenir. Bu test 2 yaşın altındaki çocuklara yönelik hazırlanmış, testler arasında yer almaktadır.

otizm testi çeşitleri
otizm testi çeşitleri

M-chat otizm testi

Otizm rahatsızlığında kesin tanı konulabilmesi için, en sık başvurulan testler arasında yer alan değiştirilmiş erken çocukluk dönemi testi olarak da bilinen m-chat, 18 ile 36 aylık çocuklardaki otizm belirtilerinin net bir şekilde tespit edilmesi için kullanılmaktadır.

Yaklaşık olarak yarım saat süren bu M-Chat otizm testi, 23 madde yer almaktadır. Bu test neticesinde, çocuğun otistik şüphesi olup olmadığı netlik kazanmaktadır. Otizm testi kapsamında sunulan 23 maddeden 3 tanesinde veya 6 tane kritik maddeden 2 tanesinde başarı sağlayamayan çocuklar, otizm spektrum bozukluğu kapsamında değerlendirmeye alınmaktadır.

Bu testte sorulan 23 maddeye, çocuğun 1. Derecede bakımını yapan kişinin yani anne ya da babanın veya dadısının cevap vermesi gerekmektedir. 23 maddede sorulan sorulara, ilgili kişilerin çocuğun genel yapısını değerlendirerek, doğru cevap vermeleri gerekir. Örneğin herhangi bir davranışı çok seyrek aralıklarla yapıyorsa, o soruya verilecek cevap çocuğun bunu hiç yapmıyormuş gibi verilmesidir.

M-chat otizm testi soruları

  • Eşyalara tırmanmayı tercih eder mi?
  • Hayali oyun oynama sıklığı nedir?
  • Saklambaç benzeri oyunlara karşı ilgisi nedir?
  • Sallanmaktan ya da hoplatılmaktan keyif alıyor mu?
  • Kendi yaşına yakın olan diğer çocuklara karşı ilgisi nasıl?
  • Soru soracağı zamanı işaret parmağını kullanır mı?
  • Küçük oyuncaklarla oynarken, oyuncakları fırlatmadan oynuyor mu?
  • İlgisini çeken herhangi bir şey olduğunda, bunu işaret ederek gösteriyor mu?
  • Eşyaların bazılarını göstermek  için, size getiriyor mu?
  • Sizinle göz teması kuruyor mu? Göz teması kuruyorsa yaklaşık kaç saniyelik bir temas oluyor?
  • Yürümesinde herhangi bir problem var mı?
  • Sizin bakmış olduğunuz şeylere, o da dikkatli bir şekilde bakıyor mu?
  • Herhangi bir eşyayı işaret ile gösterdiğiniz de, gösterdiğiniz eşya ya bakıyor mu?
  • Kendisine ismi ile seslenildiği zaman, buna tepkisi ne oluyor?
  • Yerine göre, gülümseyerek tepki veriyor mu?
  • Zaman zaman sizi taklit ediyor mu?
  • Taklit ediyorsa, bunu ne sıklıkla yapıyor?
  • Dikkatinizi çekebilmek için, herhangi bir uğraş içerisine giriyor mu?
  • Ellerini yüz seviyesine kaldırarak, parmaklarıyla anlamsız hareketler yapıyor mu?
  • İşitme becerisini tam olarak kullanabiliyor mu?
  • Sanki bir boşluğa bakar gibi, dalgınlık yaşıyor mu?
  • Bilmediği herhangi bir şey olduğunda, size bakar mı?
  • Çevresindeki insanların konuşmalarını anlayabilme kapasitesi, sizce ne kadar?

Otizm testi kapsamında yukarıda sorulan sorulara vereceğiniz cevaplar, çocukta otizm belirtileri olup olmadığı konusunda belirleyici öneme sahiptir. Erken teşhisin yapılabilmesi için, yapılacak olan otizm testi oldukça büyük önem arz etmektedir.

Yapılacak bu teste göre çocukta otizm belirtileri var ise, uzman tarafından tedavi yöntemleri net bir şekilde belirlenmeli, bir an önce özel eğitime başlanmalıdır.

Otizmin genel belirtileri otistik çocuklar

  • Kendilerine ismiyle seslenilmesi durumunda dahi, buna tepkisiz kalabilirler.
  • Bazen oyuncaklarını yüzlerine doğru kaldırarak, dikkatli bir şekilde incelerler.
  • Büyük bir çoğunluğu 2 yaşına kadar en ufak sözcük söyleyemezler. 3 yaşından sonra ise 2 sözcüğü bir araya getirerek, anlamlı cümleler kuramazlar. Hatta iki kelimelik çok basit cümle kurmakta zorlanabilirler.
  • Doktorculuk gibi kendi üretkenliğini ortaya koyabilecek, senaryolu oyunlar oynamaktan uzak kalabilirler.
  • İstedikleri şeyi parmaklarıyla göstermeme sorunu da, otizmin belirtileri arasında yer almaktadır.
  • Otizmin en sık ve en önemli belirtilerinden birisi de, çocuğun karşıdaki kişiyle göz teması kurmak da sıkıntı yaşamasıdır. Otistik çocuklar genellikle göz teması kurmaktan kaçırdıkları gibi, bir anda gözlerini gözlerinize dikerek, sıra dışı göz temasları daha kurabilirler.
  • Yaşıtlarıyla arkadaşlık kurmak veya oyun oynamak gibi, sosyal etkileşimde bulunmaktan uzak kalırlar.
  • Hayatlarındaki rutin şeylerin, değişmesine sıra dışı bir şekilde tepki verebilirler. Örneğin odalarının ya da yataklarının değişmesi, onların beklemediğimiz tepkiler vermesine neden olabilir.
  • Başka bir yerde duydukları şeyleri, çok alakasız ortamlarda tekrar edebilirler.

Yukarıdaki belirtilerden biri ya da birkaçı görüldüğünde, otizm testi yaptırılarak çocukta otistik rahatsızlık bulunuyorsa, erken tanı konularak bir an önce tedaviye başlanmalıdır. Yukarıda görülen belirtiler dışında, bu belirtilere benzer davranış biçimleri de, otizmin belirtileri arasında gösterebilmektedir.